Tuesday, January 13, 2026

'आध्यात्मिक चिकित्सा' (Spiritual Therapeutics) | Swami Sivananda



मन र शरीरको सम्बन्धलाई दर्शाउने 'आध्यात्मिक चिकित्सा' (Spiritual Therapeutics) सम्बन्धी स्वामी शिवानन्दका विचार—

Anger generates poison in the blood and heat in the brain, liver, blood and the whole body. It gives rise to fever and depression. It affects the nerves and the heart. Hatred causes nervous weakness, cough, uneasiness, restlessness, loss of blood, indigestion, etc. Fear causes low blood pressure and weakness. It destroys red blood corpuscles, makes the face pale, affects the heart, liver and stomach and produces impotency. It causes indigestion and diarrhea or constipation.

Renunciation removes a host of ailments, such as dyspepsia, rheumatism, diabetes, blood pressure, and diseases of the liver and intestines. It makes the heart, brain and nerves strong. Pure love produces joy, peace of mind and harmonious functioning of the bodily organs. It increases the blood qualita­tively and quantitatively and turns the mind towards God. Truth strengthens the heart and mind, brings peace of mind, inner calmness, happiness, spiritual strength and fearlessness. Meditation is a wonderful tonic which tones all the organs as well as the entire system. It renovates the cells, removes diseases and checks the development of diseases.

नकारात्मक भाव र तिनका दुष्प्रभावहरू

  • क्रोध (रिस): क्रोधले रगतमा विष उत्पन्न गर्छ र मस्तिष्क, कलेजो, रगत एवं सम्पूर्ण शरीरमा गर्मी बढाउँछ। यसले ज्वरो र मानसिक निराशा (Depression) निम्त्याउँछ। यसले हाम्रा स्नायुहरू र मुटुमा गम्भीर असर पार्छ।

  • घृणा (द्वेष): घृणाले स्नायुको कमजोरी, खोकी, बेचैनी, छटपटी, रगतको कमी र अपच जस्ता समस्याहरू उत्पन्न गराउँछ।

  • भय (डर): डरले न्यून रक्तचाप (Low Blood Pressure) र शारीरिक कमजोरी गराउँछ। यसले रगतका राता रक्तकोषहरूलाई नष्ट गर्छ, अनुहार फुस्रो बनाउँछ र मुटु, कलेजो एवं आमाशयलाई प्रभावित गरी नपुंसकता समेत पैदा गर्न सक्छ। यसले अपच, पखाला वा कब्जियत जस्ता समस्याहरू पनि निम्त्याउँछ।


आध्यात्मिक सद्गुण र तिनका उपचार शक्ति

  • त्याग (Renunciation): त्यागले अपच, बाथ, मधुमेह, रक्तचाप, कलेजो र आन्द्राका धेरै रोगहरूलाई निर्मूल पार्छ। यसले मुटु, मस्तिष्क र स्नायु प्रणालीलाई शक्तिशाली बनाउँछ।

  • शुद्ध प्रेम (Pure Love): शुद्ध प्रेमले आनन्द, मानसिक शान्ति र शरीरका अङ्गहरूको सन्तुलित कार्यप्रणाली सुनिश्चित गर्दछ। यसले रगतको गुणस्तर र मात्रा दुवै बढाउँछ र मनलाई ईश्वरतर्फ डोर्‍याउँछ।

  • सत्य (Truth): सत्यले मुटु र मस्तिष्कलाई बलियो बनाउँछ। यसले मानसिक शान्ति, आन्तरिक स्थिरता, सुख, आध्यात्मिक बल र निर्भयता प्रदान गर्दछ।

  • ध्यान (Meditation): ध्यान एउटा यस्तो अद्भुत 'टॉनिक' (शक्तिवर्धक औषधि) हो, जसले शरीरका सबै अङ्गहरूका साथै सम्पूर्ण शारीरिक प्रणालीलाई नै ऊर्जावान् बनाउँछ। यसले शरीरका कोषहरूलाई पुनर्जीवित (Renovate) गर्छ, विद्यमान रोगहरू हटाउँछ र नयाँ रोगहरू उत्पन्न हुनबाट रोक्छ।


सारंश: हाम्रो विचार र भावनाले नै हाम्रो स्वास्थ्य निर्धारण गर्दछ। नकारात्मकताले शरीरलाई गलाउँछ भने आध्यात्मिक अभ्यास र सकारात्मकताले शरीर र मन दुवैलाई पुनर्जीवन दिन्छ।

No comments:

Post a Comment

'आध्यात्मिक चिकित्सा' (Spiritual Therapeutics) | Swami Sivananda

मन र शरीरको सम्बन्धलाई दर्शाउने 'आध्यात्मिक चिकित्सा' (Spiritual Therapeutics) सम्बन्धी स्वामी शिवानन्दका विचार— Anger generates po...